No country for old men

«-Ποτέ μου δεν έχω στοιχηματίσει σε κάτι κύριε...
- Κι όμως, σ’ ολόκληρη τη ζωή σου πάντοτε στοιχημάτιζες σε κάτι,
απλώς δεν το ήξερες...»


Τον τίτλο της ταινίας οι αδερφοί Coen τον πήραν από ένα ποίημα του Yeats, ονόματι “Sailing to Byzantium”. Στο ποίημα όπως και στην ταινία, μέσα από το αδιάκοπο ταξίδι και τα διάφορα γεγονότα, ο άνθρωπος θα παλέψει χωρίς όμως να του εγγυάται κανείς πως η ψυχή του θα λυτρωθεί. Οι γέροι, οι ξεχασμένοι, οι βυθισμένοι στη λήθη ή και στην απάθεια, άλλοι φιλοσοφώντας κι άλλοι υποκινούμενοι από κίνητρα ευτελή, θα προχωρήσουν προς το μοιραίο, όποιο πρόσωπο αυτό κι αν έχει...
Κι είναι αλήθεια πως η μοίρα είναι το κεντρικό θέμα όλων των ταινιών των ευφυών αμερικάνων σκηνοθετών. Είτε παρακολουθώντας το Blood Simple, είτε το Fargo ή το No country for old men (είτε ακόμη και τo κάπως πιο ανάλαφρo The big Lebowski…), συμβαίνουν πράγματα που μοιάζουν απίστευτα, δημιουργήματα ενός μυαλού σατανικού, πλεκτάνες που τρέφονται μονάχα από μυαλά καλλιτεχνών διεστραμμένων και απέχουν έτη φωτός από την πραγματικότητα. Η πρώτη σκέψη του θεατή είναι πως η μοίρα παίζει πολύ παράξενα παιχνίδια, τρομακτικά παράξενα. Έπειτα είναι τα ζητήματα του ανθρώπινου κίνητρου αλλά και της ελεύθερης βούλησης (και κατά πόσο αυτή βέβαια είναι ελεύθερη ή εξαρτημένη...). Και έχοντας δει τις προηγούμενες ταινίες των Coen, ξέρεις πλέον καλά πως δεν υπάρχει καλός ή κακός, δεν υπάρχουν θύτες και θύματα, ούτε βέβαια και κάθαρση. Ακόμη κι αυτή η λύτρωση είναι καθαρά υποκειμενική. Φαινομενικά ο κακός είναι ο αδίστακτος δολοφόνος Anton Chigurh (τον ερμηνεύει ο Javier Bardem και είναι ίσως ένας από τους πειστικότερους ‘κακούς’ που έχω δει στον κινηματογράφο, μαζί με τον Dennis Hopper στο Blue Velvet του David Lynch). Ένα άψυχο και ανέκφραστο πλάσμα στου οποίου το μυαλό η έννοια των τύψεων απουσιάζει. Ο θάνατος δεν είναι κάτι που θα πρέπει να αναλυθεί. Είναι απλώς κάτι που θα συμβεί και τίποτα παραπάνω.
Ούτε κι έχει σημασία ποιος θα ξεφύγει με τα λεφτά και θα βάλει ένα τέλος στη μιζέρια του. Οι συγκυρίες της μοίρας θα αποφασίσουν γι’ αυτό και κανείς άλλος. Το θέμα είναι τα κίνητρα και οι δυνάμεις που θα σπρώξουν τους ήρωες (ή αντι-ήρωες αν προτιμάτε) να φτάσουν στον προορισμό τους. Είτε είναι αδίστακτοι, είτε ονειρεύονται ένα καλύτερο αύριο, είτε ακόμη αναπολούν τις παλιές καλές μέρες, όπως ο σερίφης στην ταινία. Η ζωή δεν είναι για τους γερασμένους, μονάχα για εκείνους που έχουν την τόλμη και τη διάθεση να κρατήσουν στο χέρι τους ένα πιστόλι, να απειλήσουν τον άλλο κατάμουτρα και να πυροβολήσουν την κατάλληλη στιγμή δίχως δισταγμούς και δεύτερες σκέψεις. Είναι για εκείνους που σαν έτοιμοι από καιρό, έχουν τη δύναμη να παίξουν τη ζωή τους κορώνα-γράμματα, ακόμη κι αν αυτό συμβαίνει όχι μεταφορικά, αλλά εντελώς κυριολεκτικά...
Ο Josh Brolin και ο Tommy Lee Jones με τις ερμηνείες τους έδειξαν πως οι Coen για ακόμη μια φορά έδωσαν τους σωστούς ρόλους στους κατάλληλους ηθοποιούς. Το μεγάλο ατού παραμένουν οι κοφτερές ατάκες που μένουν αλησμόνητες και γράφουν ιστορία, όπως και στα προηγούμενα φιλμ τους. Και μέσα στην ταινία υπάρχουν δεκάδες τέτοιες. Ατάκες τόσο έξυπνες, που θαρρείς πως δύσκολα θα τις άκουγες στην πραγματική ζωή. Αλλά και πάλι, πόσο μακριά από την πραγματικότητα βρίσκονται τα φιλμ αυτά;

Απόστολος Μακρίδης